نمی دانم از چه زمانی اسم دکتر معین به گوشم خورد ولی همیشه کلمه دوست داشتنی ترین شخصیت فرهنگی معادل بود با اسم دکتر معین .من نه سوادش را دارم و نه به خود این اجازه را می دهم که در مورد دکتر معین چیزی بنویسم فقط در اینجا قسمتهایی از وصیت نامه نیما یوشیج را برایتان می گذارم
"کاغذ پاره مرا باز کنید دکتر محمد معین که هنوز او را ندیده ام مثل کسی است که او را دیده ام اگر شرعا می توانستم قیم برای ولد خود خود داشته باشم دکتر محمد معین قیم است ولو این که او شعر مرا دوست نداشته باشد "اما جلال ال احمد در مورد اینکه چرا نیما دکتر معین را برای نشر آثارش انتخاب کرده می گوید "اولین نکته ای که به ذهنم رسید در جواب این سوال بود که پیر مرد چرا دکتر معین را وصی خویش کرده ...[به یقین]در امانت دکتر معین پناهگاهی می جست از بد حادثه ای که گمان می کرد به کمین آثارش نشسته"
دیروز برابر بود با سالگرد درگذشت دکتر معین به همین خاطر یادبودی برای ایشان توسط مجله بخارا گرفته شده بود سایت بی بی سی گزارش مفصلی از این مراسم آورده است که قسمتهایی از آن را در زیر می خوانید (برای خواندن کل گزارش به بی بی سی مراجعه نمایید)
یادبود دکتر محمد معین، پدیدآورنده لغتنامه معین
لادن پارسی-بی بی سی فارسی
محمد معین، یکی از برجسته ترین اساتید ادبیات فارسی ایران بوده است
سیزدهم تیرماه مصادف بود با سی و ششمین سالگرد درگذشت دکتر محمد معین استاد ادبیات و پدیدآورنده لغتنامه معین، به همین مناسبت مجله بخارا شبی را به وی اختصاص داد.
علی دهباشی سردبیر بخارا و متولی جلسه سخنران نخست بود. او در سخنان جامع خود گفت: ویژگی شخصیتی دکتر معین آنچنان بود که دهخدا و نیما او را معتمد خود می دانستند و کلیه آثار خود را به معین سپردند و حتی سیدحسن تقی زاده یادداشت های تحقیقی خود را در باره فرقه اسماعیلیه به وی سپرد.
آقای دهباشی به یک ویژگی بسیار مهم معین نیز اشاره کرد: محمد معین ادبیات کلاسیک خوانده بود و تدریس می کرد، اما برخلاف اکثر اساتید ادبیات کهن با ادبیات مدرن قهر نبود و به شاگرانش توصیه می کرد آثار نیما و هدایت را مطالعه کنند.
عبدالرحیم جعفری بنیانگذار انتشارات امیر کبیر داستان تولد لغتنامه دکتر معین را برای حاضران باز گفت. او گفت آرزو داشته روزی لغتنامه ای مانند لاروس منتشر کند و پس از یک تجربه ناموفق با معین آشنا می شود و قراردادی بین آنها تنظیم می شود. اما هرچه پیشتر می روند سنگینی کار بیشتر احساس می شود و کتابی که قرار بوده در دو جلد منتشر شود به ۶ جلد می رسد.
پس از گذشت بیش از چهل و چند سال از نخستین انتشار لغتنامه معین، هنوز عبدالرحیم جعفری عاشقانه در باره شکل گیری لغتنامه معین سخن می گفت و افسوس می خورد که وی آن قدر زنده نماند تا کار تکمیل شده را ببیند.
مهدخت معین دختر معین سخنان خود را با یکی از اشعار پدر آغازکرد و درباره مرگ او توضیح داد. وی گفت دکتر معین ظاهرا پس از بازگشت از سمیناری در ترکیه، با کسر خواب شدید به دانشکده می رود و پس از بحث سیاسی با یکی از دانشجویان بیهوش می شود.
خانم معین اضافه کرد که چند روز پس از انتقال به بیمارستان پزشک معالج تصمیم به گرفتن عکس رنگی از مغز می گیرد و دکتر بیهوشی به اشتباه بیمار را به بیهوشی کامل می فرستد. بیهوشی که به مرگ ختم شد.
مابین سخنرانی ها فیلم مستند و کوتاه شده ای در باره دکتر معین ساخته منوچهر مشیری و به تهیه کنندگی سعید رشتیان برای حاضران پخش شد.
محمد معین در سال ۱۲۹۷ در شهر رشت متولد شد. پدر و مادرش را با بیماری حصبه از دست داد و نزد پدر بزرگش معین العلما بزرگ شد. وی دوره شش ساله ابتدایی را ظرف دوسال پایان رساند و سپس رشته ادبی را در رشت و دوره دوم را در دارالفنون تهران گذراند. ۱۶ ساله بود که از دانشکده ادبیات و دانشسرای عالی در رشته های ادبیات فارسی، فلسفه و علوم تربیتی لیسانس گرفت.
در هفده سالگی به ریاست دانشسرای شبانه روزی اهواز منصوب شد در ۱۳۱۸ به تهران منتقل شد و ضمن کفالت دانشسراها، دوره دکترای ادبیات فارسی را پی گرفت.
بیتا رهاوی متن سخنرانی محمد دبیرسیاقی را قرائت کرد
پس از ارایه پایان نامه دکترایش با عنوان "مزد یسنا و تاثیر آن بر ادبیات فارسی" که با رتبه بسیار خوب مورد قبول واقع شد، در ۲۴ سالگی به عنوان نخستین دکتر ادبیات فارسی در ایران شناخته شد. پس از آن وی در دانشکده ادبیات به تدریس مشغول گردید.
معین در ۲۷ سالگی کار با دهخدا را آغاز کرد و به نویسندگان و پژوهندگان همراه دهخدا پیوست و تا زمان درگذشت دهخدا در تدوین لغتنامه دهخدا همکاری نزدیک داشت.
در ۱۳۳۴ پس از درگذشت دهخدا طبق وصیت نامه او معین به ریاست امور علمی سازمان لغتنامه منصوب شد. نیما یوشیج هم بی آنکه معین را دیده باشد در وصیت نامه اش او را به عنوان امین و معتمد خود برگزیده بود.
محمد معین به زبان های انگلیسی، فرانسه، عربی و زبان های ایران باستان تسلط داشت و مدتی در دانشگاه پرینستون امریکا به عنوان استاد ادبیات فارسی تدریس کرد.
محمد معین در نهم آذر ۱۳۴۵ پس از بازگشت از ترکیه کسالت پیدا کرد و گفته می شود که در اثر اشتباه پزشک به بیهوشی عمیق چندساله فرو رفت و روز سیزدهم تیرماه ۱۳۵۰ درگذشت.
پیوند به منبع اصلی گزارش (لطفا کلمه بی بی سی را به اول آدرس اضافه کنید )
گزارش تصویری از شب بزرگ داشت دکتر محمد معین
